Een waargebeurd verhaal. Een les die ik sindsdien aan iedereen probeer mee te geven.
Er staat een twee ton zware olifant op mijn voet.
Geen klein probleem voor wie dacht dat je nog weg kunt rennen. Je rent niet weg. Je staat. En je probeert niet in paniek te raken, want zij voelt dat eerder dan jij denkt.
Maar dit verhaal begin niet bij die voet. Het begint zes weken eerder, in een dierentuin in Nederland, met een jonge olifantenkoe en een frisse trainer die dacht dat ze het wel zou kunnen.
De ‘nieuwe methode’
Het was begin jaren negentig. Mijn collega’s werkten mij in op wat ze destijds de dwangvrije methode noemden. De uitleg was simpel: gewenst gedrag belonen, ongewenst gedrag negeren. Geen haken, geen geweld, geen dwang. Klonk eenvoudig en het voelde modern. Was het ook, voor die tijd.
We trainden haar en haar 3 andere soortgenoten voor demonstraties. Dit deden we niet voor kunstjes maar voor verhalen die mensen nooit vergeten. We lieten tijdens deze demonstraties zien hoe werkolifanten in Birma boomstammen verslepen door rivierdalen en ook dat een olifant met haar slurf een ingegraven sleutel weer uit het zand vist, demonstreerden de manier waarop een dier van twee ton zijn evenwicht kan houden dat dansers benijden. Echt werk.
Na een paar weken mocht ik het zelfstandig proberen. Mijn collega bleef op afstand staan, voor de zekerheid.
En zij, die olifant, wist het meteen.
Het lukte nooit
Niet één keer, niet twee keer maar iedere oefening die we deden met mijn collega in beeld: perfect. Iedere oefening met mij alleen deed ze niet wat ik vroeg. Ze weigerde, of ze deed gewoon niets.
Soms keek ze me aan met die diepe olifantenblik, en bleef dan staan.
Op papier was ze dwars. Dat is het woord dat we toen gebruikten. Dwars. Alsof dieren een karaktertrek hebben die los staat van hoe ze zich gezien voelen.
In werkelijkheid testte ze me. Maar dat zag ik toen nog niet. Ik voelde alleen mijn eigen frustratie groeien. Dag na dag, sessie na sessie. Tot die ochtend.
En toen stapte ze op mijn voet
Per ongeluk. Maar bij een olifant doet per ongeluk er niet toe. Je voet komt niet onder die voet vandaan. Niet als je het wilt, niet als je trekt, niet als je schreeuwt. Je valt. Op je rug. En de schrik dat ik voelde, kwam er in één keer uit. Adrenaline. Schrik. Zes weken opgebouwde frustratie.
Ik schold haar uit. Hard.
Niet ‘foei’. Niet ‘nee’. Het was alles wat een mens in vier seconden eruit kan gooien als ze net dacht dat ze dood zou gaan.
Wat er toen gebeurde
Ze schrok ook.
Niet zoals een hond schrikt. Niet kort en alert. Ze zakte door haar achterpoten, haar oren plat tegen haar kop. Een diep, schor snuiven uit haar slurf. Dat geluid waarvan je hoopt dat je het nooit hoort.
Ik zag haar bang worden. Twee ton aan dier. Bang voor mij.
Ik stopte midden in mijn zin. Niet uit pedagogiek. Uit schaamte. Ik wist op slag dat ik iets had gedaan wat ze nooit eerder van mij had gevoeld. En datze daar niet op had gerekend.
Ik wist ook niet wat ik moest doen.
Dus deed ik niets
Ik stond stil, gaf geen commando. Van mijn kant geen excuus en gebruikte geen klikker. Er was geen beloning te geven maar ook geen rustig blijven-stem. Niets.
En zij, heel langzam, richtte zich weer op.
Ze bewoog haar enorme hoofd in slow motion richting mij, en bracht haar oog naar het mijne. Ze kwam zo dichtbij dat onze wimpers elkaar raakten. Letterlijk, twee ogen, één moment.
Mensen kunnen me weglachen als ik het zeg. Doe maar. Ik weet wat ik daar voelde. Ze zei sorry. Daar bestaat geen nder woord voor. En als er één is, weet ik ‘m niet.
Vanaf die dag waren we twee handen op één buik.
Jaren later
Jaren later ging ik haar opzoeken. Ze stond inmiddels in een andere dierentuin. Daar moest ze optreden. Circusachtige kunstjes.
Olifanten hebben een uitstekend geheugen. ik wilde één ding weten; zou ze mij nog zou herkennen!
De hele dag probeerde ik contact te leggen. Het lukte niet. Ze was aan het werk. Haar aandacht was er niet voor.
Aan het einde van de dag, nog één laatste poging. Ze stond rustig in haar verblijf te eten. Ik riep haar naam. Zachtjes.
Ze stopte met eten.
Haar slurf draaide zich naar mij.
Toen draaide ze haar hele lichaam, en liep mijn kant op.
Ik liep de bosjes in. Zij liep naar de rand. Ze strekte haar lichaam en strekte haar slurf, ik stond op de rand en strekte mijn hand. We raakten elkaar aan en ze maakte kleine piepgeluidjes.
Zo stonden we daar, het leek een eeuwigheid. Een blijk van herkenning.
Ik hoefde nooit meer iets te bewijzen. Niet bij haar, niet bij mezelf. We waren connected.
Wat heeft dit met uw hond te maken?
Alles.
De Nieuwe methode die mij destijds werd uitgelegd, gewenst gedrag belonen en ongewenst negeren, was niet fout. Ze was te beperkt. Er ontbrak iets fundamenteels. Dat een dier dat niet luistert gen dwars dier is. het is een dier dat iets zegt. En als je dat niet hoort, zegt het dier het luider. En luider. Tot er een voet of een tand of een gebroken stoel aan te pas komt.
Slooptgedrag is geen ondeugendheid. Trekken aan de lijn is geen koppigheid. Een hond die naar je snauwt is niet domininant. Het zijn signalen. net zoals een olifant die alles ‘fout’ doen niet dwars is. Ze test of ze voor minder net zoveel krijgt. Ze test of je écht hoort.
Een hond kun je niet domineren, evenals een olifant. Je dwingt ze niet, je kunt ze begrijpen. En begrijpen begint met stilstaan op het moment dat je het minst zin hebt om stil te staan.
De les: – Training gaat niet over commando’s. Training gaat over één vraag: Ben ik bereid stil te staan op het moment dat ik woedend, gefrustreerd of bang ben? Want daar, in die stilte, begint het.
Dat was mijn grootste leermoment. Dieren communiceren constant. Met signalen, met lichaamstaal. Maar dat moet je wel kunnen zien.
Sindsdien kijk ik op die manier. Naar olifanten, naar uilen, naar asielhonden, naar een herder die niemand meer in huis liet. De methode heeft inmiddels een naam gekregen, de wetenschap een findament. Maar de eerste les staat nog altijd op mijn voet.
Werkt u met een hond die u niet meer begrijpt?
Een hond die overstuur is, vastloopt, sloopt, of waar u gewoon het gevoel hebt dat er iets onder zit wat u niet te pakken krijgt? Dan kijk ik graag mee.
Doe de gratis scan. Zes vragen, twee minuten, persoonlijk advies per mail. Of bekijk direct mijn drie trajecten op de aanbod-pagina.